 |
ahtapot |
|
YAZIYI EKLEYEN: mehmet AHTAPOT
Kafadan bacaklılar sınıfından, ağzı çevresinde çekmenli sekiz kolu bulunan deniz yumuşakçalarının ortak adı. Kafadan bacaklılar, bütün omurgasızlar içinde en iyi örgütlenmiş, karmaşık iç sistemli ve ileri düzeyde öğrenme yetenekleri olan hayvanlardır. Ahtapotların, sümüklüböcek benzeri bir ata dan dan evrimleşmeleri sonucunda kabukları kaybolmuştur.
Yaklaşık 150 ahtapot türüne aşağı yukarı bütün denizlerde rastlanır. Bazı ahtapot türlerinin deniz yüzeyine yakın kesimlerde yaşamalarına karşılık birçoğu dipte gezinen hayvanlardır ve nispeten dibi sığı suları yeğlerler, bazıları da derin deniz türleridir: Denizlerin 800-5000 m arasındaki derinliklerde yaşar. Birçok ahtapot türü küçüktür, kollarını açtıklarında bile açıklık 30-60 cm arasındadır. Bununla birlikte bazı türlerin kol açıklıkları 10 m yi bulabilir.
Birçok ahtapot türü, deniz dibinde, sürünmesini sağlayan kollarındaki emici kasları kullanarak hareket eder. Belli bir yüzeye bağlandıktan sonra, çekmenler kas hareketiyle, hatta yüzeye yapışmalarını sağlayan kısmi vakum yatırılarak genişler. Öbür kafadan bacaklılar gibi ahtapotlarda dışa itici sifonlarını kullanarak apansızın ileri fırlaya bilirler. Bunun için suyu manto boşluğunda tutar, sonra sifonların içinden büyük bir güçle dışarı atarlar. Kollar taban bölümünde ağdokuyla birleşmiştir, bazı deniz ahtapotlarındaysa kollar uzunlukları boyunca perdelidirler. Şemsiye benzeri bu birimin açılıp kapatılmasıyla gerçekleştirilen yüzme biçimi denizanalarının yüzmesini andırır.
Ahtapotlar etçil hayvanlardır. Kollarla yakalanan av ağza taşınır sert. Kitinli, papağanınkine benzer gagayla ısırılır ve ava tükürük bezlerinden zehir verilir. Av sert kabuklu bir hayvansa, ahtapot dile benzeyen dişli dilini kullanarak kabuğunda delik açar ve zehrini bu delikten hayvanın bedenine boşaltır.
Düşmanlarından kaçmak için ahtapotlar mürekkep püskürte bilirler. Püskürtülen ve kısa bir süre içinde olsa ahtapotu gizleyen mürekkep bulutu, saldırganı şaşırtacak geçici bir yem ya da tuzak işlevi görür. Bu mürekkebin içindeki alkaloyitler, saldırganın koku alma duyusunu ve kimyasal alıcılarını duyarsızlaştırır. Ahtapotlarda üreme spermatoforların aktarılması yoluyla iç döllenmeyle olur: Erkek ahtapotun, hectopotulus denilen bir kolu erkek manto boşluğundan dişinin manto boşluğuna spermatofor aktarır.
| 
Print this page